[A-Z] Những lưu ý trước và sau khi hiến máu nên nhớ để đảm bảo an toàn

bởi: Đỗ Việt Hoàng - TMĐT 02 Tháng 03, 2026

Hiến máu tình nguyện là một nghĩa cử cao đẹp, nhưng để hành động ấy thực sự an toàn và trọn vẹn, bạn cần nắm rõ những lưu ý trước khi hiến máu về điều kiện sức khỏe, chế độ sinh hoạt và chăm sóc sau hiến. Chuẩn bị đúng cách giúp bạn tránh các nguy cơ mệt mỏi, choáng ngất - đồng thời đảm bảo chất lượng máu trao đi đạt tiêu chuẩn tốt nhất cho người nhận.

Trong bài viết này, Sakuko sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết:

Tiêu chuẩn đủ điều kiện hiến máu: Độ tuổi từ 18 - 60, cân nặng tối thiểu Nam: ≥ 45 kg và Nữ: ≥ 42 kg; yêu cầu không mắc bệnh mạn tính, bệnh lây truyền qua đường máu; không sử dụng thuốc thuộc danh mục chống chỉ định tại Phụ lục 1 của Thông tư 26/2013/TT-BYT;...
Những trường hợp cần tạm hoãn hiến máu: Chi tiết các trường hợp phải trì hoãn 7 ngày, 4 tuần, 6 tháng hoặc 12 tháng tuỳ theo tình trạng bệnh lý, uống thuốc và các hoạt động ảnh hưởng đến chất lượng máu như: xăm trổ, xỏ khuyên, tiêm vắc xin,...
Lưu ý trước khi hiến máu: Ngủ đủ tối thiểu 6 tiếng, ăn nhẹ trước khi hiến, tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ, không sử dụng rượu bia - chất kích thích và uống đủ nước để ổn định huyết áp.
Lưu ý ngay sau khi hiến máu: Nghỉ tại điểm hiến tối thiểu 15 phút, giữ tay thẳng & nâng cao hơn tim để nhanh cầm máu, uống nhiều nước nước và theo dõi cơ thể nếu có dấu hiệu chóng mặt, mệt mỏi.
Những việc cần tránh trong 48 giờ sau hiến: Hạn chế vận động mạnh, không mang vác nặng bằng tay vừa hiến máu, tránh chất kích thích (kiêng thuốc lá trong 4h đầu và không uống rượu bia trong 24h đầu) và không tự lái xe đường dài để đảm bảo an toàn
Và giải đáp nhiều thắc mắc khác…

Cùng Sakuko khám phá chi tiết ngay sau đây!

1. Tiêu chuẩn cơ bản của người đủ điều kiện hiến máu

Trước khi bạn quyết định hiến máu, chắc hẳn sẽ có chút băn khoăn: “Liệu mình có đủ điều kiện không?”, “Hiến bao nhiêu là an toàn?”. Thực tế, hiến máu là một nghĩa cử đẹp nhưng cũng cần đảm bảo đúng tiêu chuẩn để bảo vệ chính sức khỏe của bạn và người được nhận máu sau này.

Tiêu chuẩn cơ bản của người đủ điều kiện hiến máu

Người hiến máu cần đáp ứng yêu cầu về độ tuổi từ đủ 18 - 60 tuổi, cân nặng ≥ 45 kg với Nam và ≥ 42 kg với Nữ.

Để giúp bạn dễ dàng tự đánh giá và chuẩn bị tốt hơn trước khi đăng ký hiến máu, căn cứ theo khoản 1 và điểm a, b, c khoản 2 điều 4 thông tư số 26/2013/TT-BYT về “Hướng dẫn hoạt động Truyền máu” của Bộ Y tế, người hiến máu phải đáp ứng được các tiêu chuẩn sau:

Tiêu chuẩn	Chi tiết
Độ tuổi	Từ đủ 18 tuổi đến 60 tuổi
Cân nặng	Nam: ≥ 45 kg Nữ: ≥ 42 kg.
Hạn mức hiến máu	Cân nặng từ 42 kg đến dưới 45 kg: Hiến tối đa 250 ml/lần Cân nặng ≥ 45 kg: Hiến không quá 09 ml/kg cân nặng, tối đa 500 ml/lần Cân nặng ≥ 50 kg: Tổng thể tích các thành phần máu hiến không quá 500 ml/lần Cân nặng ≥ 60 kg: Tổng thể tích các thành phần máu hiến không quá 650 ml/lần.
Điều kiện sức khỏe bắt buộc	Không mắc bệnh mạn tính hoặc cấp tính về: thần kinh, tâm thần, hô hấp, tuần hoàn, tiết niệu, tiêu hoá, gan mật, nội tiết, máu và cơ quan tạo máu, bệnh hệ thống, bệnh tự miễn. Không có tình trạng bị dị ứng nặng Không mang thai (đối với phụ nữ tại thời điểm đăng ký hiến máu) Không có tiền sử hiến, nhận ghép tạng/bộ phận cơ thể người Không nghiện ma túy, nghiện rượu Không có khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng theo Luật Người khuyết tật. Không sử dụng các thuốc thuộc danh mục quy định tại “Danh mục các thuốc có nguy cơ gây đột biến di truyền không được sử dụng ở người hiến máu” tại Phụ lục 1 của Thông tư 26/2013/TT-BYT. Không mắc bệnh lây truyền qua đường máu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục tại thời điểm đăng ký.

2. Những trường hợp cần tạm hoãn hiến máu

Đôi khi, các yếu tố về bệnh lý gần đây hoặc loại thuốc bạn đang sử dụng sẽ cần một khoảng thời gian "trì hoãn" nhất định để đảm bảo nguồn máu trao đi là tinh khiết và an toàn nhất…

Những trường hợp cần tạm hoãn hiến máu

Cụ thể, căn cứ theo điều 5 thông tư số 26/2013/TT-BYT của Bộ Y tế, những trường hợp cần tạm hoãn hiến máu theo từng khoảng thời gian bao gồm:

Thời gian trì hoãn	Trường hợp	Thời điểm bắt đầu tính thời gian
07 ngày	Khỏi bệnh sau khi mắc: cúm, cảm lạnh, dị ứng mũi họng, viêm họng, đau nửa đầu Migraine	Từ khi khỏi bệnh
07 ngày	Tiêm các loại vắc xin (trừ các loại thuộc nhóm 12 tháng và 04 tuần)	Từ khi tiêm
04 tuần	Khỏi bệnh sau khi mắc: viêm dạ dày ruột, viêm đường tiết niệu, viêm da nhiễm trùng, viêm phế quản, viêm phổi, sởi, ho gà, quai bị, sốt xuất huyết, kiết lỵ, rubella, tả	Từ khi khỏi bệnh
04 tuần	Kết thúc tiêm vắc xin phòng: rubella, sởi, thương hàn, tả, quai bị, thủy đậu, BCG	Từ khi kết thúc tiêm
06 tháng	Xăm trổ trên da	Từ khi thực hiện
	Bấm dái tai, bấm mũi, bấm rốn hoặc vị trí khác trên cơ thể	Từ khi thực hiện
	Phơi nhiễm với máu, dịch cơ thể từ người có nguy cơ hoặc đã nhiễm bệnh lây qua đường máu	Từ thời điểm phơi nhiễm
	Khỏi bệnh sau khi mắc: thương hàn, nhiễm trùng huyết, rắn cắn, viêm tắc động mạch, viêm tắc tĩnh mạch, viêm tuỷ xương, viêm tụy	Từ khi khỏi bệnh
12 tháng	Phục hồi hoàn toàn sau can thiệp ngoại khoa	Từ khi phục hồi hoàn toàn
	Khỏi bệnh sau khi mắc: sốt rét, giang mai, lao, uốn ván, viêm não, viêm màng não	Từ khi khỏi bệnh
	Kết thúc tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị động vật cắn	Từ khi kết thúc tiêm
	Tiêm, truyền máu, chế phẩm máu và chế phẩm sinh học nguồn gốc từ máu	Từ khi kết thúc truyền/tiêm
	Sinh con hoặc chấm dứt thai nghén	Từ khi sinh con hoặc chấm dứt thai nghén.

3. Lưu ý trước khi hiến máu về chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt

Nhiều người thường nhầm lẫn hiến máu với xét nghiệm máu lâm sàng nên đã nhịn ăn, dẫn đến tình trạng mệt mỏi hoặc hạ đường huyết trong khi lấy máu. Để buổi hiến máu diễn ra nhẹ nhàng, bạn cần thực hiện "chiến lược" ăn uống và nghỉ ngơi khoa học sau đây.

Lưu ý trước khi hiến máu về chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt

Bạn cần ngủ đủ ít nhất 6 tiếng để cơ thể hồi phục thể lực, ổn định huyết áp và các chỉ số & giúp tinh thần tỉnh táo hơn khi hiến máu.

Theo khuyến cáo của Viện Huyết học và Truyền máu Trung Ương, người cho tặng máu trước khi đi cần lưu ý chuẩn bị những điều sau để đảm bảo quá trình hiến suôn sẻ & an toàn nhất:

Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya: Cơ thể cần được nghỉ ngơi tối thiểu khoảng 6 tiếng trước khi hiến máu để hồi phục thể lực, ổn định huyết áp và nhịp tim, đồng thời giúp tinh thần tỉnh táo hơn khi tham gia hiến máu. Việc thiếu ngủ có thể khiến bạn dễ mệt, chóng mặt hoặc tụt huyết áp trong và sau khi hiến.
Ăn uống hợp lý: Nên dùng bữa nhẹ trước khi hiến máu để tránh tình trạng hạ đường huyết. Tuy nhiên, không nên ăn các món quá nhiều đạm hoặc giàu chất béo như đồ chiên rán, thịt mỡ… vì lượng mỡ cao trong máu có thể ảnh hưởng đến chất lượng máu hiến tặng.
Tuyệt đối không sử dụng rượu, bia và chất kích thích: Cồn và các chất kích thích có thể làm thay đổi một số chỉ số sinh học trong máu, đồng thời khiến cơ thể mất nước, khiến cơ thể không đủ điều kiện để hiến.
Giữ tinh thần thoải mái: Tâm lý căng thẳng, lo lắng có thể khiến huyết áp tâm thu tăng cao, có thể không đạt tiêu chuẩn hiến máu tại thời điểm kiểm tra, dẫn đến phải hoãn đến những dịp sau. Ngoài ra, căng thẳng còn dễ xảy ra phản xạ thần kinh phế vị (vasovagal reaction - VVR), đây là phản ứng khiến bạn đột ngột tụt huyết áp sau khi căng thẳng, dẫn đến chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi hoặc thậm chí ngất xỉu khi chuẩn bị hiến.
Uống đủ nước: Bổ sung nhiều nước lọc trước và trong ngày hiến máu giúp duy trì thể tích tuần hoàn, giảm nguy cơ choáng hoặc mệt sau khi hiến.
Mang theo giấy tờ tùy thân hợp lệ: Bạn cần mang Căn cước gắn chip hoặc dùng ứng dụng VNeID đã định danh mức 2 để đội ngũ nhân viên, Y Bác sĩ Viện huyết học xác minh thông tin cá nhân. Nếu không mang, bạn có thể quay về nhà lấy hoặc chờ những dịp hiến máu sau.

4. Lưu ý sau khi hiến máu để cơ thể phục hồi nhanh chóng

4.1. Thời điểm vừa hiến xong

Ngay sau khi kim rút ra, cơ thể bạn cần một khoảng thời gian ngắn để thích nghi. Do đó, đừng vội vàng đứng dậy hay rời đi ngay, bạn hãy ngồi nghỉ một chút để cơ thể ổn định huyết áp, nhịp tim và được nhân viên y tế theo dõi - hỗ trợ kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường:

Nghỉ ngơi tại điểm hiến máu khoảng 15 phút: Sau khi hiến xong, bạn không nên về ngay mà nên nghỉ ngơi tại điểm hiến máu tối thiểu 15 phút theo hướng dẫn của nhân viên y tế để được theo dõi tình trạng sức khỏe. Sau 15 phút, nếu cảm thấy hoàn toàn tỉnh táo, không còn biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn hoặc vã mồ hôi thì bạn có thể về.
Duỗi thẳng và nâng cánh tay: Khi đã rút kim và bắt đầu ngồi nghỉ, bạn cần duỗi thẳng cánh tay vừa hiến và nâng nhẹ cao hơn tim trong khoảng 10 - 15 phút, nên kê tay lên bàn/thành ghế cho đỡ mỏi. Việc này giúp hỗ trợ quá trình cầm máu và giảm nguy cơ tụ máu dưới da quanh chỗ kim châm.
Hạn chế vận động mạnh cánh tay vừa hiến: Tránh gập, co hoặc mang vác vật nặng bằng cánh tay vừa hiến trong thời gian nghỉ ngơi, vì việc vận động quá sớm có thể làm bung bông băng và tạo áp lực lên vị trí châm kim gây rỉ máu.

Lưu ý sau khi hiến máu để cơ thể phục hồi nhanh chóng

Sau khi hiến máu, bạn đừng về ngay mà hãy ở lại theo dõi phản ứng của bản thân và có thể nhờ trợ giúp của nhân viên Y tế kịp thời khi cần.

Uống nhiều nước: Uống nhiều nước (bao gồm: nước lọc, nước trái cây, sữa…) trong vài giờ đầu sau hiến máu để bù lại lượng dịch đã mất trong cơ thể, từ đó hỗ trợ phục hồi nhanh hơn. Sau khi hiến, Viện Huyết học có tặng các bạn phần ăn có sữa & trà đường - hãy nhớ sử dụng ngay vào lúc này nhé!
Xử lý tình trạng mệt mỏi kéo dài sau hiến máu: Trong trường hợp chờ trên 15 phút mà bạn vẫn có cảm giác mệt, chóng mặt và vã mồ hôi bạn nên tiếp tục ngồi nghỉ & hít thở sâu cho đến khi khoẻ lại. Nếu đã lâu mà tình trạng mệt mỏi vẫn kéo dài hay thậm chí còn diễn tiến nặng hơn, hãy báo ngay với nhân viên y tế hoặc tình nguyện viên ở gần nhất để có biện pháp xử trí kịp thời.

4.2. Hiến máu xong không nên làm gì? Những việc cần tránh trong 48 giờ sau hiến

Sau khi hiến xong - bạn cảm thấy ổn nhưng không nên chủ quan, bởi cơ thể vừa mất đi một lượng máu nhất định, cần thời gian để tái tạo và ổn định huyết áp. Nếu hoạt động quá sức hoặc sinh hoạt thiếu điều độ ngay sau đó, tình trạng chóng mặt, mệt mỏi, tụt huyết áp hoặc chảy máu tại vị trí chọc kim có thể quay trở lại bất cứ lúc nào:

Tránh vận động mạnh trong 48 tiếng: Tránh nâng vật nặng bằng cánh tay vừa hiến máu và hạn chế các hoạt động thể lực mạnh như tập gym, đá bóng, leo trèo hay thi đấu thể thao trong vòng 48 tiếng. Các hoạt động này có thể làm thay đổi huyết áp đột ngột hoặc gây chảy máu tại vị trí chọc kim.
Kiêng hút thuốc lá, rượu bia: Không hút thuốc lá trong ít nhất 4 giờ đầu vì nicotine gây co mạch, dễ khiến bạn bị choáng ngất. Không uống rượu, bia trong vòng 24 giờ đầu bởi đồ uống có cồn có tác động làm quá trình phục hồi thể tích huyết tương - khiến cơ thể lâu khoẻ lại hơn.
Sinh hoạt lành mạnh & tránh tự lái xe đường dài: Tránh thức khuya và không nên lái xe đường dài ngay sau khi hiến máu để đề phòng cảm giác buồn ngủ hoặc chóng mặt đột ngột.

4.3. Chăm sóc vị trí lấy máu

Sau khi hiến máu, việc chăm sóc đúng cách tại vị trí lấy máu sẽ giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn và hạn chế các phản ứng không mong muốn:

Giữ băng cầm máu đủ thời gian: Miếng băng cầm máu nên được giữ cố định tối thiểu từ 4 - 6 giờ sau khi hiến máu. Trong thời gian này, bạn hạn chế co duỗi mạnh hoặc mang vác vật nặng bằng tay vừa lấy máu để tránh làm rách vết chích và gây chảy máu trở lại.

Lưu ý sau khi hiến máu để cơ thể phục hồi nhanh chóng Chăm sóc vị trí lấy máu

Bạn cần giữ băng cầm máu từ 4-6 giờ để vết thương do châm kim lành hẳn thì mới tháo ra. Tránh tháo quá sớm, vết thương chưa lành kịp dẫn đến nguy cơ chảy máu trở lại.

Xử lý khi còn rỉ máu: Trong một số trường hợp cá biệt, sau khi tháo băng nếu thấy máu tươi vẫn tiếp tục chảy, bạn cần bình tĩnh xử lý như sau: dùng bông sạch ấn nhẹ nhưng chắc tay trực tiếp lên vị trí kim chích. Sau đó, bạn nâng cao cánh tay lên ngang hoặc cao hơn tim trong khoảng 3 - 5 phút để giảm áp lực máu tại vùng đó. Sau đó bạn tiến hành băng lại và tiếp tục giữ thêm khoảng 6 tiếng nữa để đảm bảo vết thương ổn định hoàn toàn.
Xử trí hiện tượng bầm tím: Một số người có thể xuất hiện vết bầm tím nhỏ quanh vị trí lấy máu. Đây là phản ứng khá phổ biến do một lượng máu nhỏ thoát ra dưới da trong quá trình rút kim và thường không nguy hiểm đến sức khoẻ. Để nhanh lành các vết bầm, trong 24h đầu, bạn tiến hành chườm lạnh bằng đá bọc trong khăn sạch, mỗi lần khoảng 10 - 15 phút. Sau 24h kể từ khi hiến, bạn chuyển sang chườm ấm 2 - 3 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 10 phút. Vết bầm tìm thường sẽ hết trong vòng 1 tuần.

5. FAQ - Giải đáp những thắc mắc thường gặp khi hiến máu

5.1. Trước khi hiến máu có được uống cà phê không?

Nên hạn chế ít nhất vài giờ trước khi hiến. Theo nghiên cứu của Stanisław Surma và cộng sự, caffeine hoạt động như một chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, có khả năng làm tăng nồng độ adrenaline và norepinephrine trong máu, dẫn đến tình trạng tăng nhịp tim và huyết áp nhất thời. Điều này có thể làm sai lệch kết quả đo trong buổi khám sàng lọc, dẫn đến việc bạn “lỡ” mất dịp hiến máu hiện tại.

5.2. Trước khi hiến máu có được ăn không và nên ăn trước bao lâu?

Bạn rất nên ăn nhẹ để tránh mệt mỏi, nhưng cần tránh ăn quá no hoặc ăn đồ nhiều dầu mỡ (trứng, nội tạng, mỡ động vật) trong vòng 24 giờ trước đó.

Nếu bạn tiêu thụ nhiều chất béo, nồng độ lipid trong máu tăng cao sẽ gây ra tình trạng "huyết tương đục" như sữa, khiến đơn vị máu không thể sử dụng cho bệnh nhân và phải hủy bỏ rất lãng phí.

5.3. Làm sao để không tăng cân sau khi hiến máu?

Trên thực tế, hiến máu không gây béo. Thậm chí, việc hiến 450ml máu còn giúp cơ thể đốt cháy khoảng 650 - 700Kcal, tương đương với việc bạn chạy bộ 10km. Tình trạng tăng cân chỉ xảy ra khi người hiến có tâm lý cần "bồi bổ" quá mức hoặc ăn ngon miệng hơn khi cơ thể đang tái tạo máu mới. Để giữ dáng, bạn chỉ cần duy trì chế độ ăn cân bằng, uống nhiều nước và vận động nhẹ nhàng sau khi hiến.

6. Lời kết

Hiến máu tình nguyện là một biểu tượng cao đẹp của tinh thần trách nhiệm cộng đồng. Tuy nhiên, để quá trình hiến được trọn vẹn & chất lượng máu đến người nhận được tốt nhất, việc nắm rõ những lưu ý trước khi hiến máu sẽ giúp bạn chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, hiến tự tin & an tâm hơn và phục hồi nhanh chóng sau mỗi lần “trao đi sự sống”.

Sakuko hy vọng “cẩm nang” này đã giải tỏa mọi lo lắng của bạn. Nếu bạn cảm thấy thể chất và tâm lý bản thân đã sẵn sàng, hãy tự tin thực hiện nghĩa cử cao đẹp này nhé. Chúc bạn nhiều sức khoẻ!